Rozejście spojenia łonowego - co może być przyczyną bólu pachwiny u kobiet?

Ból w okolicy spojenia łonowego w ciąży lub po porodzie może znacząco utrudnić codzienne funkcjonowanie. Obracanie się w łóżku, wchodzenie po schodach, zakładanie spodni, wsiadanie do samochodu czy nawet zwykły spacer mogą stać się problemem.

Czy ból w tej okolicy zawsze oznacza jednak rozejście spojenia łonowego? Nie zawsze - to bardzo indywidualna kwestia.

W czasie ciąży w organizmie kobiety zachodzi wiele naturalnych zmian przygotowujących ciało do porodu. Dotyczą one również obręczy miednicznej. Fizjologiczne zwiększenie ruchomości i szerokości spojenia należy więc odróżnić od patologicznego rozejścia spojenia łonowego [1].

Czym jest spojenie łonowe? Spojenie łonowe znajduje się z przodu miednicy i łączy prawą oraz lewą kość łonową. Jest częścią pierścienia miednicy i wraz ze stawami krzyżowo- biodrowymi uczestniczy w przenoszeniu obciążeń pomiędzy tułowiem a kończynami dolnymi.

Nie jest strukturą całkowicie nieruchomą. W ciąży pod wpływem zmian zachodzących w organizmie kobiety dochodzi do zwiększenia elastyczności tkanek i fizjologicznego poszerzenia spojenia.

W literaturze przyjmuje się, że szerokość spojenia dochodząca w ciąży do około 9 mm może nadal mieścić się w granicach fizjologicznych, natomiast odległość przekraczająca 10 mm uznawana jest za patologiczną [1].

Takie nadmierne poszerzenie określamy jako rozejście spojenia łonowego – pubic symphysis diastasis (PSD).

Co istotne, sam wynik badania obrazowego nie powinien być jedyną informacj�

decydującą o postępowaniu. Istotne są również objawy pacjentki i przede wszystkim to, jak funkcjonuje na co dzień [1].

Dlaczego dochodzi do rozejścia spojenia łonowego? Nie istnieje jedna przyczyna odpowiedzialna za wystąpienie PSD. W okresie ciąży i porodu na obręcz miedniczną wpływają jednocześnie zmiany hormonalne, biomechaniczne oraz zwiększające się obciążenie związane z rozwojem ciąży. Podczas samego porodu na struktury miednicy działaj�

dodatkowo znaczne siły mechaniczne [1].

W literaturze jako potencjalne czynniki ryzyka wymienia się między innymi: - wcześniejsze urazy miednicy, - niektóre nieprawidłowości dotyczące obręczy miednicznej, - dużą masę urodzeniową dziecka, - przedłużający się poród, - bardzo intensywne skurcze macicy, - poród zabiegowy, - nadmierne odwiedzenie kończyn dolnych podczas porodu.

Warto jednak pamiętać, że obecność jednego z czynników ryzyka nie oznacza, że u danej kobiety na pewno wystąpi rozejście spojenia [1].

Jakie objawy może dawać rozejście spojenia łonowego? Najbardziej charakterystycznym objawem jest ból w przedniej części miednicy, w okolicy spojenia łonowego. Dolegliwości mogą jednak promieniować również do pachwin, wewnętrznej części ud, podbrzusza czy okolicy krzyżowej. Pacjentki mogą odczuwać nasilenie bólu szczególnie podczas: - chodzenia, - wchodzenia po schodach, - stania na jednej nodze, - zakładania spodni lub butów, - obracania się w łóżku, - wstawania, - wsiadania i wysiadania z samochodu, - ruchów wymagających większego odwiedzenia kończyn dolnych. W bardziej nasilonych przypadkach może dojść do znacznego ograniczenia możliwości chodzenia i zmiany wzorca chodu [1].

Ból spojenia łonowego nie zawsze oznacza rozejście. To jedno z najważniejszych rozróżnień. Ból zlokalizowany w okolicy spojenia łonowego nie jest jednoznaczny z patologicznym rozejściem spojenia. Dolegliwości mogą być częścią szerszego problemu określanego jako ból obręczy miednicznej związany z ciążą – pregnancy-related pelvic girdle pain (PPGP) [2].

Dlatego diagnoza nie powinna być stawiana wyłącznie na podstawie lokalizacji bólu.

W przypadku podejrzenia rzeczywistego rozejścia spojenia diagnostyka obejmuje badanie kliniczne, a w zależności od sytuacji również odpowiednio dobrane badania obrazowe [1]. Szczególnie silny ból pojawiający się bezpośrednio po porodzie, znaczne trudności w chodzeniu czy problemy z obciążaniem kończyn powinny być wskazaniem do diagnostyki lekarskiej.

Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty? Nie trzeba czekać, aż ból uniemożliwi normalne funkcjonowanie. Jeżeli w ciąży lub po porodzie pojawia się ból okolicy spojenia, trudność w chodzeniu, obracaniu się w łóżku, korzystaniu ze schodów czy wykonywaniu codziennych czynności, warto skonsultować się z fizjoterapeutą zajmującym się zdrowiem kobiet. Wizyta polegać będzie na odpowiednio dobranej rehabilitacji oraz wskazówek, w jaki sposób na co dzień zmniejszyć dolegliwości.

Jednocześnie nagły, bardzo silny ból po porodzie, niemożność samodzielnego chodzenia lub obciążenia kończyn oraz gwałtowne pogorszenie funkcji wymagają również diagnostyki lekarskiej.

mgr Karina Kulesza fizjoterapeutka uroginekologiczna

[1] Stolarczyk A, Stępiński P, Sasinowski Ł, Czarnocki T, Dębiński M, Maciąg B. Peripartum Pubic Symphysis Diastasis—Practical Guidelines. Journal of Clinical Medicine. 2021;10(11):2443. doi:10.3390/jcm10112443.

[2] Aldabe D, Lawrenson P, Sullivan J, Hyland G, Bussey MD, Hammer N, Bryant K, Woodley SJ. Management of women with pregnancy-related pelvic girdle pain: an international Delphi study. Physiotherapy. 2022;115:66–84. doi:10.1016/j.physio.2021.09.002.